Kablo kesiti seçerken iki koşulun birlikte sağlanması gerekir: kablo yük akımını ısınmadan taşıyabilmeli ve hat sonundaki gerilim düşümü izin verilen sınırı aşmamalıdır. Kısa hatlarda genellikle akım taşıma kapasitesi, uzun hatlarda gerilim düşümü belirleyici olur. Aşağıda iki koşulu da adım adım hesaplıyoruz.
1. Yük akımını bulun
Üç fazlı bir yük için:
I = P / (√3 × U × cos φ)
Örnek: 15 kW, 400 V, cos φ = 0,85 → I = 15.000 / (1,732 × 400 × 0,85) = 25,5 A
2. Akım taşıma kapasitesine göre kesit seçin
Kapasite; iletken malzemesine, yalıtıma ve döşeme şekline bağlıdır. IEC 60364-5-52'ye göre PVC yalıtımlı bakır kablo, duvar üzerinde (yöntem C), üç yüklü iletken için:
- 2,5 mm² → 24 A
- 4 mm² → 32 A
- 6 mm² → 41 A
25,5 A için 2,5 mm² yetmez; 4 mm² ilk uygun kesittir. Ortam sıcaklığı 30 °C'den yüksekse ya da kablolar yan yana döşeniyorsa kapasite bir düzeltme katsayısıyla azaltılır.
3. Gerilim düşümünü kontrol edin
ΔU = √3 × I × L × (R × cos φ + X × sin φ)
Burada R = ρ / S'dir. 50 metrelik hatta 4 mm² bakır kablo için gerilim düşümü yaklaşık %2,66 çıkar; %3 sınırının altında olduğundan 4 mm² uygundur.
Hat uzarsa ne olur?
Aynı yük 120 metre uzakta olsaydı 4 mm² kabloda düşüm %6,4'e, 6 mm²'de %4,3'e çıkardı. %3 sınırını ancak 10 mm² (%2,6) sağlar. Yani akım açısından yeterli olan kesit, uzun hatta gerilim düşümü nedeniyle iki kademe büyümek zorunda kalır.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca akıma bakıp gerilim düşümünü kontrol etmemek
- Düzeltme katsayılarını (sıcaklık, gruplama) ihmal etmek
- Tek fazlı devrede gidiş-dönüş uzunluğunu hesaba katmamak
- Kısa devre dayanımını ve koruma cihazıyla uyumu kontrol etmemek
Hızlı hesap
Kablo Kesiti ve Gerilim Düşümü Hesabı aracı; üç faz, tek faz ve DC için akımı, uygun kesiti ve tüm kesitlerin gerilim düşümünü tek tabloda gösterir. Motor yükleri için önce motor akımı aracıyla anma akımını bulabilirsiniz.
Sonuçlar ön boyutlandırma içindir; uygulama projesinde ilgili standartlar ve üretici kataloğu esas alınmalıdır.