Reaktif Güç Kompanzasyonu Nasıl Hesaplanır? kVAr Hesabı ve Örnek

Motorlar, trafolar ve balastlar çalışmak için şebekeden reaktif güç çeker. Bu güç iş yapmaz ama hatları ve trafoyu yükler; belirli bir oranı aşarsa faturaya reaktif enerji bedeli olarak yansır. Kompanzasyon, bu reaktif gücü tesisin içinde kondansatörlerle karşılamaktır.

Temel kavramlar

  • Aktif güç (P, kW): işe dönüşen güç
  • Reaktif güç (Q, kVAr): manyetik alan için çekilen güç
  • Görünür güç (S, kVA): şebekeden çekilen toplam güç
  • cos φ = P / S: güç katsayısı; 1'e ne kadar yakınsa o kadar iyi

Gereken kondansatör gücü

Qc = P × (tan φ₁ − tan φ₂)

φ₁ mevcut, φ₂ hedeflenen güç katsayısının açısıdır.

Örnek

100 kW yük, mevcut cos φ = 0,75, hedef cos φ = 0,98:

  • tan φ₁ = 0,882 → mevcut reaktif güç 88,2 kVAr
  • tan φ₂ = 0,203 → hedefte kalan reaktif güç 20,3 kVAr
  • Qc = 100 × (0,882 − 0,203) = 67,9 kVAr

Bir üst standart değer olan 75 kVAr seçilir. Kompanzasyondan sonra hat akımı yaklaşık 192 A'dan 147 A'ya iner; yani akım %23,5 azalır, trafo ve kablolar rahatlar.

Aylık oran kontrolü

Faturadaki sayaç değerlerinden iki oran hesaplanır:

  • Endüktif oran = endüktif reaktif enerji (kVArh) / aktif enerji (kWh)
  • Kapasitif oran = kapasitif reaktif enerji (kVArh) / aktif enerji (kWh)

Türkiye'de uygulamada bu oranların sırasıyla %20 ve %15'i aşmaması beklenir; aşıldığında reaktif enerji bedeli tahakkuk eder. Sınırlar mevzuatla değişebildiği için güncel değeri dağıtım şirketinizden doğrulayın.

Uygulamada dikkat

  • Yük gün içinde değişiyorsa sabit kondansatör yerine kademeli (otomatik) pano kullanın; aksi hâlde düşük yükte kapasitif bölgeye geçersiniz.
  • Sürücü ve UPS gibi harmonik üreten yükler varsa kondansatörler için reaktörlü (detuned) çözüm gerekebilir.
  • Hedefi 1,00 yerine 0,95–0,98 aralığında tutmak aşırı kompanzasyon riskini azaltır.

Hızlı hesap

Reaktif Güç Kompanzasyon Hesabı aracıyla gereken kVAr değerini, standart banka gücünü ve aylık endüktif/kapasitif oranlarınızı hesaplayabilirsiniz.

Bu yazıyla ilgili ücretsiz araçlar

Support the Project!

If you find this free content useful and would like to contribute to the site's development and the addition of new content, you can support by buying a small coffee. Your support is very valuable to me!

Buy Me a Coffee

« Back to All Posts